HEPA và ULPA là các cấp lọc hiệu suất cao, thường được sử dụng trong phòng sạch và những khu vực sản xuất cần kiểm soát bụi, hạt lơ lửng trong không khí. Tuy nhiên, không phải nhà máy nào cũng cần sử dụng HEPA, và cũng không nên mặc định ULPA tốt hơn chỉ vì có hiệu suất lọc cao hơn. Cấp lọc phù hợp cần được lựa chọn dựa trên yêu cầu của sản phẩm, môi trường sản xuất và khả năng của hệ thống HVAC.
1. Khi nào nhà máy cần sử dụng HEPA hoặc ULPA?
Đối với nhà xưởng thông thường, các tầng lọc thô và lọc tinh thường đã đáp ứng mục tiêu giảm bụi và bảo vệ hệ thống điều hòa.
Sử dụng các cấp lọc HEPA hoặc ULPA thường cần thiết khi:
- Sản phẩm nhạy cảm với bụi và hạt trong không khí;
- Khu vực được thiết kế theo tiêu chuẩn phòng sạch;
- Quá trình sản xuất yêu cầu kiểm soát nhiễm bẩn nghiêm ngặt;
- Tiêu chuẩn ngành hoặc yêu cầu dự án quy định cấp lọc cụ thể.
Các môi trường thường sử dụng HEPA hoặc ULPA gồm nhà máy dược phẩm, điện tử, bán dẫn, phòng thí nghiệm và một số khu vực chế biến thực phẩm có yêu cầu cao.
2. Nên chọn H13, H14 hay ULPA?
Có thể hiểu đơn giản:
- H13: cấp HEPA phổ biến, phù hợp với nhiều môi trường cần kiểm soát bụi và hạt ở mức cao.
- H14: có hiệu suất cao hơn H13, thường được sử dụng tại các khu vực có yêu cầu nghiêm ngặt hơn.
- ULPA: hiệu suất cao hơn HEPA, chủ yếu dành cho những quy trình đặc biệt nhạy cảm với hạt rất nhỏ.
Không nên chọn cứng nhắc theo nguyên tắc: H13 < H14 < ULPA.
Cấp lọc cao hơn thường đồng nghĩa với yêu cầu cao hơn về lưu lượng gió, chênh áp, khả năng của quạt và chi phí vận hành. Vì vậy, nên lựa chọn cấp lọc thấp nhất nhưng vẫn đáp ứng đầy đủ yêu cầu của môi trường sản xuất.
Xem thêm: [Phân biệt màng lọc HEPA và ULPA]
3. Gợi ý cấp lọc theo từng môi trường nhà máy
Bảng thông tin
| Môi trường | Cấp lọc đề xuất | Lưu ý |
| Nhà xưởng thông thường | Lọc thô + lọc tinh | Thường không cần HEPA nếu không có yêu cầu đặc biệt |
| Nhà máy thực phẩm | Lọc tinh hoặc HEPA | Phụ thuộc khu vực chế biến, đóng gói và yêu cầu vệ sinh |
| Nhà máy dược phẩm | H13 hoặc H14 | Cần căn cứ yêu cầu GMP, cấp phòng và quy trình sản xuất |
| Nhà máy điện tử | H13 hoặc H14 | Tùy mức độ nhạy của linh kiện với bụi |
| Nhà máy bán dẫn, vi điện tử | H14 hoặc ULPA | Áp dụng tại các công đoạn cần kiểm soát hạt rất nghiêm ngặt |
| Phòng thí nghiệm | H13/H14 hoặc cấp phù hợp | Phụ thuộc loại phòng và yêu cầu kiểm soát |
Bảng trên mang tính định hướng, không phải quy định cố định cho mọi dự án.
Ví dụ: Cùng là nhà máy điện tử nhưng khu vực lắp ráp thông thường và khu vực sản xuất linh kiện bán dẫn có thể yêu cầu cấp lọc hoàn toàn khác nhau. Tương tự, trong nhà máy dược phẩm, không nên áp dụng một cấp HEPA duy nhất cho tất cả các khu vực.
4. Những yếu tố cần kiểm tra trước khi chọn cấp lọc
Trước khi quyết định sử dụng H13, H14 hay ULPA, cần xem xét ít nhất bốn yếu tố.
- Yêu cầu về độ sạch: Cần xác định mức độ bụi và hạt cho phép trong khu vực sản xuất. Đây là cơ sở quan trọng nhất để lựa chọn cấp lọc.
- Yêu cầu của sản phẩm và quy trình: Sản phẩm càng nhạy với bụi thì yêu cầu lọc càng cao. Không nên chọn cấp lọc chỉ dựa trên tên ngành hoặc loại nhà máy.
- Khả năng của hệ thống HVAC: Màng lọc càng cao cấp thường tạo ra trở lực lớn hơn đối với dòng không khí.
Nếu nâng từ H13 lên H14 hoặc ULPA, cần kiểm tra:
- Lưu lượng gió;
- Cột áp của quạt;
- Chênh áp qua màng lọc;
- Kích thước và vị trí lắp đặt.
Không nên thay cấp lọc cao hơn trực tiếp mà không đánh giá lại hệ thống.
Cấu hình các tầng lọc chung: HEPA và ULPA không nên trực tiếp tiếp nhận toàn bộ bụi từ không khí bên ngoài.
- Một hệ thống thường được bố trí theo dạng: Lọc thô → Lọc tinh → HEPA/ULPA
Các tầng lọc phía trước giúp giảm tải bụi và kéo dài tuổi thọ cho cấp lọc cuối.
Xem thêm: [Các cấp lọc khí trong HVAC Công nghiệp]
5. Nguyên tắc lựa chọn phù hợp cho nhà máy
Có thể tóm tắt quá trình lựa chọn theo trình tự:
Yêu cầu sản xuất → Mức độ sạch → Cấp lọc → Khả năng của hệ thống HVAC
Trong đó:
- Nhà xưởng thông thường thường chưa cần HEPA;
- H13 phù hợp với nhiều ứng dụng phòng sạch và sản xuất có yêu cầu kiểm soát bụi cao;
- H14 được cân nhắc khi yêu cầu về độ sạch nghiêm ngặt hơn;
- ULPA chủ yếu dành cho các quy trình đặc biệt như bán dẫn, vi điện tử hoặc môi trường có yêu cầu kiểm soát hạt rất cao.
Điểm quan trọng là không chọn cấp lọc cao nhất, mà chọn cấp lọc phù hợp nhất với yêu cầu thực tế.
Việc lựa chọn HEPA H13, H14 hay ULPA cần dựa trên mức độ sạch, đặc tính sản phẩm và khả năng của hệ thống HVAC. Trong nhiều nhà máy, H13 hoặc H14 đã đáp ứng tốt yêu cầu. ULPA chỉ thực sự cần thiết ở những khu vực có mức kiểm soát hạt đặc biệt cao. Do đó, nên xác định cấp lọc nào là đủ để đáp ứng yêu cầu của môi trường sản xuất, đồng thời đảm bảo hệ thống HVAC vận hành ổn định.
CÔNG TY TNHH HECOSITE
★ Liên hệ: 0818.089.803 | 0911.809.908
★ Email: info@hecosite.com
★ Nhà xưởng: Lô MN, Đường số 7, KCN Sóng Thần, Phường Dĩ An, TP HCM, Việt Nam
